เราสามารถช่วยชีวิตเรา และ ผู้ที่เส้นโลหิตฝอยในสมองแตกได้อย่างไร

เราสามารถช่วยชีวิตเรา และ ผู้ที่เส้นโลหิตฝอยในสมองแตกได้อย่างไร
 
อนุสนธิจากบทความที่เพื่อนสมเกียรติฯ ส่งมาให้เพื่อนๆอ่าน เราคิดได้ว่าเคยเรียบเรียงเรื่องทำนองนี้  เมื่อ  6-7 ปีก่อน  ซึ่งคิดว่า  น่าจะเป็นประโยชน์แก่เพื่อนๆ  ที่ปัจจุบันเป็นท่าน “สว.” หรือ  ท่านผู้สูงวัยแล้ว  และ  อาจเกิดสภาวะดังกล่าว  หรือ  พบเห็นผู้ที่มีสภาวะดังกล่าว  ก็จะได้สามารถช่วยชีวิตตนเอง  และ  ผู้อื่นได้ด้วย
ประการแรกเลย  เราต้องทราบอาการของผู้ป่วยที่เส้นโลหิตฝอยแตกในสมองก่อนว่า  ปกตินั้นจะมีอาการอะไรที่ปรากฏให้เห็น ปกติมักจะมีอาการเหมือนคนกำลังจะเป็นลม แต่ผู้ป่วยมักได้สติเร็ว มักคิดว่า ไม่เป็นไร ซึ่งอาจหลงเข้าใจว่า ปกติก็เป็นคนแข็งแรงดี ออกกำลังกายสม่ำเสมอ  โดยเล่นกีฬาอยู่เสมอ  ไม่น่าจะเป็นอะไรมาก  แบบนี้ตายมาหลายรายแล้ว  บางคนอาจล้มในงานเลี้ยงสังสรรค์ งานเลี้ยงแต่งงาน หรือ ในงานสวดพระอภิธรรมศพ แต่อายที่จะต้องไปหาหมอ  ล้วนแต่ต้องเสียชีวิตมามากรายแล้วเช่นเดียวกัน  ในกรณีที่ปล่อยเวลาให้เนิ่นนานออกไปเกิน 3 ชั่วโมงกว่าจะถึงมือแพทย์

ทั้งนี้  ก็เพราะคนในสังคมไทยโดยทั่วไป ไม่มีความรู้ที่ถูกต้องในการสังเกตอาการผู้ป่วย  ที่เส้นโลหิตฝอยแตกในสมองนั่นเอง  บางคนอาจไม่ตาย แต่ก็อาจเป็นอัมพฤกษ์ หรือ อัมพาต  ต้องทรมานสังขารไปจนสิ้นอายุขัย  เรื่องนี้  แพทย์ทางประสาทวิทยา  กล่าวว่า   
“หากผู้ป่วยถึงมือแพทย์ภายใน 3 ชั่วโมงแรก ก็จะมีโอกาสรอดตายได้มาก”

วิธีสังเกตอาการเส้นโลหิตฝอยแตกในสมองคร่าวๆ  เช่น  ยืนไม่ค่อยมั่นคง  เซ  ล้มลง หรือ ทรุดตัวลง
ถ้าคนข้างเคียงไม่รู้จักวินิจฉัยอาการ  สมองผู้ป่วยก็จะถูกทำลายอย่างร้ายแรง  แพทย์ให้คำแนะนำว่า   ขอให้คนที่อยู่ใกล้เคียง  หรือ ตัวท่านเอง  ถ้ามีอาการปรากฏ  เพียงแค่ทดสอบสมองของผู้ป่วยด้วยการให้ทำง่ายๆ เพียง 4 ข้อ ก็สามารถวินิจฉัยอาการได้แล้ว  โปรดจำเคล็ดลับ STRT ดังต่อไป นี้

S: (smile) – ให้ผู้ป่วยยิ้มให้ดู  หรือ ยิ้มใส่กระจกดูเอง  ถ้ายิ้มผิดปกติ

T: (talk) - ให้ผู้ป่วยพูดประโยคที่มีสาระสมบูรณ์ เช่น  “วันนี้อากาศสดใสดีจัง”  ถ้าพูดมีเสียงผิดปกติ  ไม่ชัด หรือ คล้ายลิ้นไก่สั้นลงโดยไม่ได้เมา

R: (raise) – ให้ผู้ป่วย (ยก) ชูแขนสองข้างขึ้น ถ้าชูแขนขึ้นตรงๆไม่ได้

T: (Tongue) - ให้ผู้ป่วยแลบลิ้นออกมา ถ้าลิ้นม้วน หรือเบี้ยวไปข้างใดข้างหนึ่ง

หากมีความผิดปกติอย่างใดอย่างหนึ่งดังกล่าว ใช่แล้ว  ส่อ! อาการอันตรายเส้นโลหิตฝอยในสมองแตก  นั่นคือ  ถ้าผู้ป่วยมีอาการผิดปกติในข้อใดข้อหนึ่งดังกล่าวข้างต้น  เราสามารถช่วยชีวิตผู้ที่เส้นโลหิตฝอยในสมองแตกได้อย่างไร
 
เพื่อนต้องรีบนำผู้ป่วย  หรือ ให้ใครรีบนำตัวเพื่อน  ส่งโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดในทันที  แต่ถ้าผู้อยู่ใกล้เคียง  ขับรถไม่เป็น ไม่มีแท็กซี่ให้เรียกเพื่อนช่วย  ไม่มีเพื่อน หรือ ไม่มีเพื่อนบ้านที่มีรถจะช่วยสงเคราะห์นำผู้ป่วยฉุกเฉินส่งโรงพยาบาลได้  พึ่งพาใครได้   ก็ให้รีบโทร.แจ้ง 1669 ศูนย์เอราวัณ  หรือ  ศูนย์การแพทย์ฉุกเฉิน  เป็นศูนย์รับผู้ป่วยฉุกเฉินในทุกพื้นที่ในประเทศไทย   เพื่อส่งโรงพยาบาลที่อยู่ใกล้โดยไม่คิดค่าบริการใดๆ (รับผู้ป่วยส่ง ร.พ.เท่านั้น) โดยต้องแจ้งสถานที่ที่จะให้ไปรับผู้ป่วยฉุกเฉินที่ชัดเจนด้วย
ขอย้ำว่า  เมื่อเพื่อนๆ เริ่มมีอาการ หรือ เห็นผู้ใดมีอาการอย่างใดอย่างหนึ่งใน 4 อาการข้างต้น ท่านมีเวลาไม่ถึง 3 ชั่วโมง  ที่จะต้องนำผู้ป่วยส่งให้ถึงมือแพทย์ในทันที จึงจะช่วยให้เกิดความปลอดภัยในชีวิตของผู้ป่วยได้ค่อนข้างมาก
 
ด้วยความปรารถนาดี จาก นายมงคล กริชฯ